Print This Page

Historia Szkoły

Untitled document

Chronologia ważniejszych wydarzeń w dziejach szkoły

 

Źródła historyczne (w archiwum szkolnym):
  • "Kronika 3 - letniej Szkoły Pospolitej Męskiej" 1857 - 1872
  • "Księga wizytacyjna" 1873 - 1967 
  • "Katalogi wraz z wykazem klasyfikacyjnym" 1908 - 1998 
  • "Protokoły Rady Pedagogicznej" 
  • "Teczka dokumentacji rozbudowy Szkoły" 1992 - 1998

 

 

 

Lata 1872 - 1911 

 

1872  

 1 marca Rada Miejska w Wieliczce uchwala akt erekcyjny 3-klasowej Szkoły Pospolitej Męskiej. Otrzymuje ona na swoją siedzibę budynek posalinarny na Bednarce.
19 sierpnia Rada Szkolna Krajowa zatwierdza uchwałę Rady Miejskiej. Pierwszego września rozpoczynają się zajęcia szkolne.

1877

Szkoła Pospolita Męska wraz z innymi szkołami wielickimi podlega do roku 1881 Radzie Szkolnej Okręgowej w Bochni.

1879

Uroczyste obchody 50-lecia pracy literackiej Józefa Ignacego Kraszewskiego, autora m.in. powieści historycznych.

1880

Czwartego września kierownik szkoły Roman Zieliński wraz z całym gronem nauczycielskim i znaczną ilością uczniów udał się do Bieżanowa, gdzie witano cesarza Franciszka Józefa I Habsburga będącego w przejeździe z Krakowa do Lwowa.

1883

W dziesięciolecie istnienia szkoły wizytował ją Wilhelm Koch w podwójnej roli: burmistrza i nadzorcy szkoły, oraz ks. Zygmunt Golian, znany powszechnie kaznodzieja.
"W dniu 25 czerwca 1883 odbył się egzamin roczny pod przewodnictwem podpisanego i w obecności gości i rodziców, a rezultat jego chlubnie oddał świadectwo znakomitej umiejętności i pracowitości w sprawie nauczania, tak P. Dyrektora jak i P.P.Profesorów tutejszych trzechklasowej szkoły. X. Zygmunt Golian Proboszcz Wielicki".(Wpis w "Księdze wizytacyjnej).
Szkoła bierze udział w uroczystych obchodach dwusetnej rocznicy odsieczy Wiednia, ostatniego w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów Korony i Litwy wielkiego zwycięstwa, które rozsławiło imię króla Jana III Sobieskiego i oręż polski.

1894

Decyzją Rady Szkolnej Krajowej szkoła uzyskuje dodatkową klasę i staje się wyżej zorganizowaną szkołą czteroklasową.
Kierownik szkoły przesyła prace uczniowskie: rysunki, roboty ręczne, "okazy drobnego przemysłu i zręczności" na wystawę rolniczo - przemysłową we Lwowie.

1895

Rozbiórka budynku na Bednarce. Rada Szkolna Miejscowa wynajmuje lokal przy ulicy Krzyszkowskiej nr 539, gdzie mimo oporu nauczycieli i rodziców, szkoła znajduje tymczasową siedzibę.
Maria Strzelbicka zastępuje przez kilka miesięcy chorego nauczyciela Marcina Rembacza.

1896

Rada Gminna zdecydowała o wzniesieniu drugiego piętra w budynku Szkoły Wydziałowej (przy dzisiejszej ulicy St. Moniuszki 1), z przeznaczeniem części sal lekcyjnych dla Szkoły Pospolitej Męskiej.

1887

W celu zwiedzenia kopalni soli do Wieliczki przybył następca tronu austriackiego arcyksiąże Rudolf wraz z małżonką Stefanią. Ponieważ Rudolf był polonofilem zgotowano mu szczególnie uroczyste przyjęcie, w którym udział wzięła również Szkoła Pospolita Męska.

1897

26 czerwca szkoła zostaje przeniesiona z ulicy Krzyszkowskiej do budynku szkoły Wydziałowej (odtąd, poza krótkimi okresami, Szkoła mieści się w tym samym budynku po dziś dzień)

1898

Helena Awejdówna, pierwsza kobieta na stanowisku nauczyciela w tej szkole i całym szkolnictwie wielickim, zatrudniona na stałe.
Setną rocznicę urodzin Adama Mickiewicza uczczono uroczystym nabożeństwem i porankiem ze słowem o życiu i dziełach Wieszcza oraz deklamacją i śpiewem jego utworów. Uczestniczyło w uroczystościach 281 zapisanych do szkoły uczniów.

1901

Zmiana na stanowisku kierownika szkoły. W styczniu odszedł na emeryturę pierwszy długoletni kierownik Roman Zieliński mający za sobą 42 lata pracy zawodowej. Jego zastępcą został Marcin Rembacz, nauczyciel tej samej szkoły od roku 1875.

1904

Marcin Rembacz przechodzi w stan spoczynku. Kierownikiem tymczasowym szkoły, na przeciąg kilku miesięcy zostaje wyznaczony Antoni Rychel. Od 5 listopada kierownictwo obejmuje Antoni Kosowski.

1909

2 grudnia odbyły się szkolne uroczystości z okazji jubileuszu 60-letnich rządów "Najjaśniejszego Pana cesarza Franciszka Józefa I".

1911

Decyzją Rady Miejskiej szkołę przeniesiono na pewien czas do budynku dawnych jatek przy Dolnym Rynku, obok szybu Regis.

 

 

Okres I wojny światowej 1914 - 1918

 


1914

30 listopada budynek szkolny zajęto na szpital wojskowy. Nauka została zawieszona aż do 21. VI. 1915 r.

1915

Nauczyciel Andrzej Kuczek wstępuje do Legionów J. Piłsudskiego. Natomiast inny nauczyciel Franciszek Kołodziej został aresztowany przez Austriaków pod nieuzasadnionym zarzutem "znoszenia się z wojskiem rosyjskim", kiedy przebywało ono w Wieliczce na samym początku wojny.

1916

21 listopada zmarł cesarz Franciszek Józef I. Młodzież szkolna wzięła udział w żałobnym nabożeństwie. Na tronie zasiadł arcyksiążę Karol Habsburg, jako Karol I.

 

 

Okres II Rzeczypospolitej 1918 - 1939

 

1918

Dnia 5 grudnia nauczyciele złożyli ślubowanie na wierność Rzeczypospolitej Polskiej.

1920

W związku z wojną polsko - radziecką (polsko - bolszewicką) budynek szkoły od 17 sierpnia do 15 września zajęło wojsko polskie: Centralna Kadra Warsztatów Reparacyjnych i Materiałów Artylerii Francuskiej z Warszawy. Nauka została wznowiona 11 października.
Umiera Marcin Rembacz, weteran Powstania Styczniowego 1863. W 1916 roku napisał on wspomnienia wydane w Krakowie własnym sumptem. Był Rembacz także znanym w Wieliczce działaczem społecznym.

1924

Uruchomiono sklepik szkolny, prototyp późniejszej spółdzielni uczniowskiej.

1925

1 stycznia nastąpiła reorganizacja szkoły. Otrzymała ona status szkoły siedmioklasowej oraz nazwę i patrona: Szkoła Powszechna Siedmioklasowa Męska im. Tadeusza Kościuszki w Wieliczce.
Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego zamianowało od 1 maja kierownikiem szkoły Wojciecha Sosińskiego, dotychczasowego nauczyciela Szkoły im. św. Jana Kantego (obecnie im. Mikołaja Kopernika)
Z końcem roku szkolnego założono, w myśl okólnika Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 23 kwietnia 1925, bibliotekę szkolną. Na początek zakupiono 48 książek (z dobrowolnych składek).
Emblemat szkolny projektuje i wykonuje nauczyciel gimnazjalny Tadeusz Korpał, znany wówczas w Polsce i poza jej granicami artysta malarz, wystawiający swoje dzieła m. in. w Paryżu, Berlinie, Mińsku, Pradze, Nowym Jorku.

1932

Funkcję kierownika pełnili kolejno: Józef Jagielski (kierownik Szk.Podst. nr 1 im. Jana Kantego późniejszy burmistrz Wieliczki, w czasie II wojny światowej zesłaniec), Ryszard Ścisło, Karol Dyrkacz i Aleksander Jamrozek, który w następnym roku przechodzi na stanowisko zastępcy inspektora Obwodu Szkolnego Krakowskiego.

1933

Kierownictwo szkoły obejmuje Jan Guzik. Według nowych przepisów wakacje będą trwać od 15 czerwca do 19 sierpnia. W następnych latach zrezygnowano z tego pomysłu.

1934

3 czerwca poświęcono sztandar szkolny ufundowany dzięki staraniom komitetu rodzicielskiego z Janiną Miczyńską - przewodniczącą i grona nauczycielskiego. W uroczystośći uczestniczyli nauczyciele, rodzice i wszyscy uczniowie szkoły w liczbie 598-miu.

1935

Szkoła zorganizowała żałobną akademię z powodu śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego.

1936

Dzień 24 marca, za zgodą inspektora szkolnego, uznany został jako święto szkoły (wolny od nauki). Z tej okazji Komitet Rodzicielski ufundował 8 strojów krakowskich (sukmany i czapki) dla pocztu sztandarowego. W pierwszym święcie szkoły uczestniczył burmistrz Józef Jagielski.

1937

Dzięki przebudowaniu gmachu szkoła zyskała jedną salę i niewielki korytarz na parterze.
Przemianowano nazwę szkoły (na podstawie zarządzenia Ministerstwa W.R i O.P) na "Publiczną Szkołę Powszechną stopnia trzeciego".

1938

Zainstalowano radio marki "Philips" (aparatura nadawczo - odbiorcza i 7 głośników w salach lekcyjnych). Był to pierwszy montaż tego typu urządzenia wśród wszystkich szkół wielickich.
29 maja szkoła wzięła udział w "Święcie Pieśni" urządzonym przez wielicką Oświatę.

1939

Uczniowie szkoły w obliczu niemieckiego niebezpieczeństwa (Hitler zażądał "korytarza" z Niemiec do Prus Wschodnich przez polskie terytorium, oraz zgody na włączenie Gdańska do III Rzeszy) złożyli na F. O. N - 120 złotych.
W czerwcu grono nauczycielskie udało się z wycieczką na Śląsk Zaolziański zajęty przez Polskę w 1938 r.
Stan uczniów w dniu 21 czerwca wynosił 786. Do klasy wyższej przeszło 646, szkołę ukończyło 27,razem 673. Nie promowano do następnej klasy 113 uczniów

 

 

Okres II wojny światowej 1939 - 1945

 

1939

1 września wybuch wojny. 4 września wojsko polskie zajęło szkolny budynek. W drugiej połowie tego miesiąca kwaterowały tu wojska niemieckie, które zdewastowały pomieszczenia. Dokumentację nauczyciele ukryli w domach prywatnych. 10 października nauka za zezwoleniem niemieckich władz okupacyjnych została wszczęta.

1940

Jan Guzik, kierownik szkoły, został przez władze okupacyjne przeniesiony na stanowisko kierownika szkoły II stopnia w Śledziejowicach. W jego miejsce zamianowano Mieczysława Kryńskiego.
Masowe przeniesienia nauczycieli do innych szkół.
1 listopada Jan Guzik wrócił do szkoły macierzystej, gdzie funkcję kierownika pełnił do 1 lutego 1941, później był nauczycielem.


1940, 1941

Rozpoczęcie tajnego nauczania. Na tajnych kompletach uczono młodzież historii i geografii Polski oraz uzupełniano braki z innych przedmiotów. Jedną z weteranek tajnego nauczania była Zofia Czernoch.

1941

Kierownictwo szkoły obejmuje Andrzej Marszałek. jesienią wojsko niemieckie napowrót zajmuje szkolny budynek. Szkoła poniewiera się już przez resztę okupacji. Pomieszczenia zastępcze znajduje w budynku byłej Ubezpieczalni Społecznej przy ul. ks. Z. Goliana, następnie w budynku szkoły zawodowej przy ul. Sienkiewicza, od 1 listopada 1942 w budynku byłej szkoły żydowskiej przy ul. Szpunara, a od listopada 1944 w domu prywatnym przy ul. Królowej Jadwigi.

1944

Franciszek Marcela, nauczyciel, aresztowany podczas obławy nocnej wywieziony został na okres kilku tygodni do robót przy okopach.

1945

15 stycznia przerwano nauke z powodu bombardowania miasta przez lotnictwo radziecki. Dwóch uczniów odniosło rany od odłamków wybuchających bomb. Po kilku dniach, 21 stycznia, Wieliczkę opuściły wojska niemieckie.
Uroczystości szkolne z okazji świąt : 1-go i 3-go Maja, składanie wieńców w miejscach straceń Polaków przy ul. Sienkiewicza i obok warzelni soli.

 

 

Okres Okres powojenny PRL 1945 - 1989

 

1945

30 maja umiera Jan Guzik, który w styczniu ponownie objął kierownictwo szkoły. Jego miejsce zajmuje Karol Dyrkacz.

1946

W roku szkolnym 1945 - 1946 w jednym budynku (przy ul. St. Moniuszki 1) miały siedzibę trzy szkoły: nr 1 im. Św. Jana Kantego (obecna im. Mikołaja Kopernika), nr 2 im. Tadeusza Kościuszki i nr 4 im. Królowej Jadwigi, która niebawem została rozwiązana.
W październiku założono Szkolne Koło Ligi Morskiej.

1949

W lutym miało miejsce szczepienie młodzieży przeciw gruźlicy. Z wydatną pomocą pośpieszył Międzynarodowy Czerwony Krzyż (z Danii). Okazało się bowiem, że 75% uczniów jest chorych na gruźlicę lub ma zmiany w płucach.

1950

W budynku szkoły utworzono "Szkołę dla Pracujących", do której zrekrutowano starszych uczniów.

1952

Komitet rodzicielski na zakończenie roku szkolnego urządził dal klas I - IV wycieczkę statkiem do Tyńca, a dla "przodowników nauki" z klas V - VII, tygodniową wycieczkę do Warszawy i nad morze.

1953

W wyniku zarządzenia władz szkolnych, odbyła się 7 marca żałobna akademia dla uczczenia zmarłego Józefa Stalina.
W okresie ferii zimowych 1953 - 1954 Ireneusz wyligała, uczeń klasy VI - tej zajął drugie miejsce w biegu szybkim na łyżwach w wojewódzkich Igrzyskach zimowych młodzieży w Zakopanem.

1956

W związku ze śmiercią Bolesława Bieruta odbyła się akademia żałobna.
Niebawem rozpoczęła się destlinizacja szkolnictwa.

1960

W latach sześćdziesiątych usunięto naukę religii rzymsko - katolickiej ze wszystkich szkół w kraju. Katecheza odbywała się odtąd na plebanii w domu parafialnym.
Uczęszczał do szkoły wychowanek Wiesława Strojnego, Adam Musiał, późniejszy reprezentant Polski w piłce nożnej, członek teamu, który m. in. w mistrzostwach świata zawodowców roku 1974 (Monachium) zdobył srebrny medal.

1972

Naczelnik Miasta i Gminy Zdzisław Zaręba podejmuje decyzję o remoncie generalnym budynku i jego adaptacji dla potrzeb jednego gospodarzam jakim ma być, po wyprowadzeniu się szkoły nr 3 do nowoczesnego budynku na osiedlu Sienkiewicza, szkoła nr 2. Poszczególne klasy uczą się w rozproszeniu w obiektach zastępczych (pałac Konopków, "Sztygarówka", Szkoła Podstawowa nr 1 im. Kazimierza Wielkiego na Zadorach i in).

1975

zakończenie remontu, wprowadzanie się szkoły. W nadbudownym trzecim piętrze znalazły pomieszczenie: ognisko przedszkolne, pracownia biologiczna, gabinet lekarski, kuchnia, toaleta.

1977

Powstaje Izba Pamięci i Tradycji Szkoły. Na otwarcie przybyli m. in. Stanisław Gawęda, prof. UJ, historyk oraz Zdzisław Zaręba., Naczelnik Miasta i Gminy Wieliczka.

1980

Inspektor Oświaty i Wychowania na podstawie decyzji Ministerstwa Oświaty i Wychowania, powołał 1 listopada Międzyszkolny Ośrodek Sportowy w Wieliczce, który swoją działalnością objął również Szkołę Podstawową nr 2 im. T. Kościuszki.
Powstaje NSZZ nauczycieli "Solidarność". W taki sposób na terenie szkoły zaczął funkcjonować drugi obok ZNP związek zawodowy nauczycieli.

1981

"Stan wojenny" wprowadzony 13 grudnia, na osiem lat kładzie kres działalności związku "Solidarność". Został też zawieszony ZNP.

1983

Powstaje pierwsza wśród szkól wielickich i okolicznych pracownia komputerowa. Komputer podarowany został szkole przez firmę austriacką. O działalności tej skromnej lecz nowej pracowni ukazał się artykuł w numerze marcowym " Gazety Krakowskiej".
Odwieszono ZNP.

1984

Wprowadzenie corocznego konkursu wiedzy historycznej, związanego z patronem szkoły Tadeuszem Kościuszką.

1985

Dotychczasowy wieloletni dyrektor szkoły Jerzy Horski przechodzi na emeryturę. Nowym dyrektorem zostaje Władysław Leśniak, pracownik Kuratorium O. i W. w Krakowie.

1986

Szkoła wykorzystując przyjaźnie osobiste W. Leśniaka wśród Słowaków, nawiązuje kontakty i współpracę z polską szkoła podstawową w Trzińcu - Wędryni na Zaolziu. Następują wzajemne odwiedziny młodzieży, rodziców i nauczycieli.

 

 

Okres III Rzeczpospolitej Polskiej 1989 - 1998

 

1990

Likwidacja Inspektoratu O. i W. Pełniący od 1975 r. funkcję inspektora Stanisław Pluta przechodzi w stan spoczynku. Pieczę nad oświatą wielicką z ramienia władz miasta sprawuje Henryk Uhryński.
Modernizacja stołówki świetlicowej (remont i nowe urządzenia).
Przywrócenie nauczania religii rzymsko - katolickiej w szkole. Nauczycielami (katechetami) tego przedmiotu zostają dwie zakonnice -urszulanki na pełnych etatatach oraz ks. wikary od św. Klemensa, prowadzący kilka godzin lekcyjnych tymczasowo bez wynagrodzenia.
Odradza się nauczycielski NSZZ "Solidarność".
Upada Szkolna Kasa Oszczędności.

1991

Decyzja burmistrza o konkursie na dyrektorów szkół w mieście i gminie Wieliczka. W związku z tym odwołano dyrektorów czterech szkół podstawowych miejskich oraz część dyrektorów szkół wiejskich.Rada Pedagogiczna wysunęła dwie kandydatury na to stanowisko: Katatrzynę Kotlarz i Krystynę Tylek. Obie przyjęły nominację. 17 czerwca do konkursu przystąpiła Krystyna Tylek.
Wiceburmistrz Henryk Uhryński jako odpowiedzialny z ramienia Urzędu Miasta i Gminy za sprawy oświaty odwiedził szkolę, spotykając się z gronem nauczycielskim podczas rady pedagogicznej.
Dyrektorem szkoły zostaje mgr Krystyna Tylek, absolwentka W.S.P. Krakowie, w szkolnictwie od 1976, metodyk w latach 1982 - 1985, starszy wizytator w latach 1985 - 1990. Jest to równocześnie drugi przypadek (po Antonim Rychlu -1904r.), że absolwent tej szkoły zostaje jej dyrektorem.

1992

Decyzją Rady Miasta ze Zbigniewem Zarębskim oraz burmistrza Józefa Dudy podjęto plan rozbudowy szkoły. Włączenie się w prace projektowe Rady Rodziców z Januszem Mikułą i Jackiem Godzikiem.
Szkoła uzyskuje nowy status i nazwę "Samorządowa Szkoła Podstawowa nr 2 im. Tadeusza Kościuszki". W związku z tym zwiększają się m. in. uprawnienia dyrektora.

1993

Rozpoczęcie budowy. Piętnastego marca spotkanie Jego Em. Kazimierza Nycza, biskupa Diecezji Krakowskiej z uczniami i Radą Pedagogiczną. Pierwsza w dziejach szkoły wizyta tak wysokiego dostojnika Kościoła Katolickiego.
Z dniem 1 maja szkoła otrzymuje samodzielność finansową jako dysponent wydatków budżetowych III stopnia.
W listopadzie przeprowadzono lekcję pokazową z języka angielskiego dla przedstawicieli Związku Miast Polskich obradujących w Wieliczce (artykuł na ten temat ukazał się w "Echu Krakowa" z dn. 18 XI)

1995

Zorganizowanie i oddanie do użytku we wrześniu tego roku dwu pracowni: komputerowej (jedenaście stanowisk) urządzonej staraniem rodziców, oraz wychowania komunikacyjnego z nowoczesnym sprzętem i całą gamą pomocy naukowych, której sponsorem jest Ośrodek Szkolenia Kierowców LOK w Krakowie. ( Z tej okazji ukazuje się artykuł w "Panoramie Wieliczki" dotyczący szkoły.

1996

Na skutek zmiany rejonizacji i zmniejszonej liczby urodzin dzieci w śródmieściu Wieliczki ilość uczniów spadła z około 800 do 498. Prowadzona do niedawna nauka trzy zmianowa, teraz odbywa się tylko na jedną.

1997

Od 1 września Szkoła w Sułkowie staje się filią Samorządowej Szkoły Podstawowej nr 2.

1998

19 maja po raz pierwszy miało miejsce badanie kompetencji matematycznych klas ósmych, zastępujące egzamin wstępny z tego przedmiotu do szkół średnich.
1 września uroczyste oddanie rozbudowanej części szkoły w użytkowanie (1500 m2 powierzchni: sala gimnastyczna, dwie osobne sale do gimnastyki korekcyjnej, dwie sale lekcyjne, świetlica szkolna z zapleczem kuchennym i szatnie.

 

 



2528